Gebelik zehirlenmesi denilen preeklampsi, anne ve bebegin sagligini tehdit eden en önemli gebelik komplikasyonlarindan biri.
Gebeligin 20 haftasindan sonra ortaya çikan, idrarda protein atimi ve/veya ödem ile birlikte görülen hipertansiyona preeklampsi deniyor.
Preeklampsinin kendi içinde hafif, orta, siddetli preeklampsi ve eklempsi olarak 4 sinifa ayrildigini belirten Kadin Hastaliklari ve Dogum Uzmani Dr. Alper Mumcu, "Preeklampsinin görülme sikligi yüzde 10, siddetli preeklampsi yüzde 1 oranindadir. En agir formu olan eklempsi ise 1.000 gebelikten birinde görülür" diyor.
Çok genç ya da 35 yasin üzerinde hamilelik yasayanlarla, çogul gebeligi olanlarin risk grubunda bulundugunu söyleyen Dr. Mumcu, hastaliga neden olan diger faktörleri anlatti, gebelik zehirlenmesinin anne ve bebege etkileri hakkinda bilgi verdi.
"Daha önceden preeklampsi öyküsü olanlar, diyabet, böbrek hastaligi gibi sistemik hastaligi olanlar, obstetrik problemleri olan hastalar preeklempsi açisindan risk altinadir . Nedeni tam olarak bilinmedigi için ileride preeklampsi gelisip gelismeyecegini önceden saptamak pek mümkün degildir. Ancak bu konuda çalismalar devam etmektedir.
Annede beyin kanamasi ve kalp yetmezligi yapabilir
Böbrek süzücü sistemindeki hasara bagli olarak idrarla protein kaybi baslar, bu da ödemi beraberinde getirir. Ödem tek basina bir kriter degildir. Normal gebelerin yüzde 30 kadarinda saptanabilirken, yüzde 40 kadar preeklampsili kadinda ödem saptanmaz. Preeklampsili bir kadinda sara nöbeti seklinde kasilmalar ve nöbetler saptanirsa bu, preeklampsinin en agir formu olan eklempsi adini alir. Çogu zaman hafif preeklampsi bir belirti vermez, rutin kontroller sirasinda fark edilir. Ellerde ve ayaklarda sismeler, yüzüklerin dar gelmesi en sik rastlanilan sikayetir. Özellkle sabahlari uyanildiginda yüzde ve göz kapaklarinda sisme ilk belirti olabilir.
Yüksek tansiyon, annede kasilmalara, beyin kanamasina ve körlüge neden olabilir. Böbreklerdeki hasara bagli olarak böbrek yetmezligi ortaya çikabilir. Karaciger ile onu çevreleyen zar arasinda kanama meydana gelebilir, bu tablo karacigerde yirtilmaya yol açabilir. Kalp yükündeki ani artislar kalp yetmezligi ile sonuçlanabilir. Akciger ödemi tabloya eslik edebilir. Yine anne kaninda pihtilasma bozukluguna bagli olarak dissemine intvavasküler koagülasyon adi verilen ölümcül tablo görülebilir.
Bebekte gelisme geriligi nedeni olabilir
Bebekte ise en sik karsilasilan sorun gelisme geriligidir. Siddetli preeklampsisi olan kadinlardan dogan bebeklerin yaklasik yüzde 55`inde gelisme geriligi saptanir. Yine bu tür annelerde erken dogum daha sik görülür. Bebegin esinin zamansiz ayrilmasi neticesinde bebek ölümleri nadir degildir."
Preeklampsinin hem nedeni hem de önlenmesine yönelik pekçok arastirmanin devam ettigini belirten Dr. Mumcu, preeklampside vitamin takviyeleriyle ilgili çalismalar hakkinda ise sunlari söyledi: "Gebelik zehirlenmeleri ile ilgili olarak ve her geçen gün yeni bilgiler elde edilmektedir. 1990`li yillarda bu hastalarin dolasiminda serbest oksijen radikallerinin saptanmasi nedeniyle, durumu tetikleyen seyin, oksidasyonla ilgili olabilecegi ileri sürülmüs ve E vitamini gibi antioksidanlarin hastaligin ortaya çikisini engelleyebilecegi iddia edilmisti.
Ancak genis kapsamli bir çalisma, durumun sanildigi gibi olmadigini ortaya koydu. ABD`de 10.000 den fazla kadinin katildigi bu çalismanin amaci, gebeligin erken dönemlerinde alinan C ve E vitamini desteginin, ortalama riske sahip gebe kadinlarda, gebelige bagli yüksek tansiyon riskini azaltip azaltmadigini saptamakti.
Daha önceden bu vitamin desteginin yararli olabilecegini ileri süren küçük hasta sayisina sahip çalismalarin aksine bu çalisma, C ve E vitamini alinmasinin gebelige bagli yüksek tansiyon riskini azaltmadigini açikça ortaya koydu. Çalismada ilk bebeklerine hamile olan 5000 kadina günde 1000 miligram C vitamini ile 400 IU E vitamini destegi verilirken, ayni özelliklere sahip 5000 kadina da içinde hiçbir etken madde içermeyen plasebo yani bos ilaç verildi.
Gebelige bagli anne ölümleri olabilir
Sonuçta her iki grup arasinda yüksek tansiyon gelisme oranlari açisindan bir fark olmadigi ortaya çikti. Çalismayi yapan bilim adamlari, bu sonuçlarin gebe kadinlarin günlük vitamin almaktan vazgeçmeleri gerektigi seklinde yorumlanmamasini, aksine gebeler için üretilen vitaminlerin alinmasinin yararli olabilecegini belirtmektedirler.
Gebelige bagli yüksek tansiyon anne ölümlerinin oldukça önemli bir kismini olusturmaktadir. Özellikle bizim gibi gelismekte olan ülkelerde bu tür durumlarin önüne geçilmesinde en etkili yöntem, dengeli beslenmenin yani sira gebelik süresince düzenli olarak kontrollere gitmek ve doktorun önerilerine uymaktir. Takip altinda olundugu sürece preeklampsi sanildigi kadar korkulacak bir durum degildir."
